Page 369 - Ege Üniversitesi Arkeoloji Kazıları
Basic HTML Version
350
balat ilyas bey
külliyesi
Yekta Demiralp 1
Şakir Çakmak 2
Antik dönemin önemli İon kentlerinden biri olan Miletos (Palatia), XIII. yüz-
yılın ikinci yarısında
“Balat”
adıyla Menteşe Beyliği topraklarına katılmıştır. Os-
manlı Sultanı I. Bayezid, 1391’de Menteşe Beyliği topraklarını Osmanlı toprak-
larına dahil etmiş ancak 1402’deki Ankara Savaşı sonrasında bu topraklar tekrar
Menteşe Beyliği’ne iade edilmiş ve Balat beyliğin başkenti olmuştur.
Antik Miletos kenti üzerine kurulan Balat’da, Menteşe Beyliği döneminde
inşa edilmiş çok sayıda yapı bulunmaktadır. Bu yapıların en önemlisi, İlyas Bey’in
tahta dönüşünden hemen sonra, bir medrese ve iki hamamla birlikte inşa ettirdi-
ği camisidir.3 İlyas Bey Camii, sadece Menteşe Beyliği’nin değil Anadolu Türk mi-
marisinin de en gözde eserlerinden biridir. Duvarlarla çevrili geniş bir bahçe içine
yerleştirilmiş olan cami ve medrese, ortak bir avluyu paylaşmaktadır
(Şekil 1, Re-
sim 1)
. Medresenin kuzeybatısında, işlevi tartışmalı bir yapı kalıntısı vardır. 1994
yılında gerçekleştirilen kazı çalışmalarında, medresenin batısında, bahçe duvarı-
na paralel uzanan, külliyeye sonradan eklenmiş, olasılıkla başka bir medreseye ait
hücrelerin temelleri ortaya çıkarılmıştır. Külliyeye ait olduğu kabul edilen iki ha-
mam, cami ve medresenin kuzeydoğusunda, dış avludadır.
İlyas Bey Camii, yaklaşık 18 x 18 m. boyutlarında, 14 m. çapında bir kubbeyle
1 Yrd. Doç. Dr. Yekta Demiralp, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü,
Bornova - İzmir
(
)
2 Yrd. Doç. Dr. Şakir Çakmak, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü,
Bornova - İzmir
(
3 Balat’ın tarihçesi ve İlyas Bey Külliyesi hakkında bilgi için bkz. Wittek 1934; Wulzinger
vd 1935; Vakıf Abideler 1983, 715-725; Wittek 1986; Durukan 1988; Öney Kabaoğlu 1993,
363-378; Gök 2002, 309-320; Duran 2002, 133-150; Böhlendorf Arslan 2007, 87-98; Demi-
ralp ve Çakmak 2010, 186-195.
Resim 1
Balat İlyas Bey
Külliyesi. Kuzeyden
genel görünüş.
